Ars Aequi september 2018

Bescherming voor de zelfstandige zonder personeel in het contractenrecht

In het contractenrecht wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds consumententransacties, waar de zwakke partij vergaand wordt beschermd tegen een sterkere contractspartij, en anderzijds transacties tussen commerciële partijen, waar dat niet zo is. Maar ook tussen commerciële contractanten kan een ongelijke krachtsverhouding bestaan. In dit artikel wordt onderzocht in hoeverre de commerciële contractant die het meeste op de consument lijkt, de zelfstandige zonder personeel (zzp’er), wordt beschermd. De conclusie is dat bescherming van de kleine commerciële contractant geen uitgangspunt mag zijn, maar dat goede argumenten bestaan om juist de zzp’er wel in bescherming te nemen.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Contractenrecht

Ars Aequi september 2018

Enig inzicht in het fiscale tipgeversregime: openheid van zaken of blijft Judas anoniem?

Het fenomeen ‘participatie van burgers’ binnen de rechtshandhaving is van alle tijden, maar in het belastingrecht is het onderwerp recent in opspraak, bijvoorbeeld vanwege de ‘Tipgeverszaak’. In deze bijdrage wordt de rol van anonieme tipgevers in het belastingprocesrecht belicht. Het doel is een overzicht te bieden van de toepasselijke regelgeving en rechtspraak en de eigenaardigheden in kaart te brengen die met het fenomeen en de juridisering ervan samenhangen.

Verdieping Verdiepend artikel

Belastingrecht

Ars Aequi juni 2018

De totstandkoming en uitleg van besluiten. Een vloeiende lijn tussen Boek 2, Haviltex en cao?

Organen van rechtspersonen nemen besluiten. Welke vereisten gelden voor de totstandkoming daarvan? En hoe moeten besluiten – eenmaal tot stand gekomen – worden uitgelegd? Deze bijdrage bespreekt beide vragen naar geldend en wenselijk recht, mede aan de hand van rechtsvergelijking.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi juni 2018

Is het recht van voorpoot accessoir?

Het middeleeuwse, feodale recht van voorpoot is nooit afgeschaft en overleefde daarom achtereenvolgende codificaties van het privaatrecht. Het karakter van dit oude zakelijk recht is onduidelijk. Zijn pootrechten accessoir zoals erfdienstbaarheden, of zijn het overdraagbare rechten? In het laatste geval zou de overdracht notariële assistentie vergen, omdat pootrechten op grond van artikel 150 Overgangswet registergoederen zijn.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi mei 2018

De respectplicht ten aanzien van andermans contractuele belangen

Niet-contractspartijen zijn verplicht in hun handelen enige rekening te houden met het bestaan van een overeenkomst. Dit blijkt uit het feit dat het uitlokken van contractbreuk, en onder omstandigheden ook het profiteren hiervan, als strijdig met de maatschappelijke zorgvuldigheid wordt aangemerkt. Maar in hoeverre is ‘contractbreuk’ vereist? Kan bijvoorbeeld ook het aanzetten tot de opzegging van een overeenkomst als onzorgvuldig worden gekwalificeerd?

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Verbintenissenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi mei 2018

Protection of a suspect’s privacy in criminal procedures

Does the conceptual approach of the German Federal Constitutional Court make a difference?

With the discussion on the new Dutch Code of Criminal Procedure and the introduction of new (technological) investigative methods (such as hacking), the question arises whether the protection of the suspect’s privacy in Dutch criminal procedure – which is somewhere between minimalistic and non-existent at the moment – needs to be revised. To this end, a comparison with German Constitutional Law and Criminal Procedural Law will be made. The focus will be on the German concept of ‘Kernbereich privater Lebensgestaltung’, which can be translated as the protection of the core aspect of a private life.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Metajuridica Strafrecht en criminologie Niet-Nederlands recht Rechtsvergelijking Strafprocesrecht

Ars Aequi april 2018

Een miljardenuitgave zonder parlementaire instemming

Over de regelgevende bevoegdheid van zelfstandige bestuursorganen

In deze bijdrage gaat Hansko Broeksteeg in op de staatsrechtelijke positie en de bevoegdheden van zelfstandige bestuursorganen, in het bijzonder de regelgevende bevoegdheid, in het bijzonder aan de hand van de Zorginstituut-casus.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi april 2018

De oorsprong van de term persoon in het Westerse recht

"‘Persoon’ gaat terug op het individuele masker dat werd gebruikt in Etruskisch-Romeinse grafrituelen én op het algemenere masker dat in zwang kwam in het Griekse theater. Via de in Rome werkende denker Panaetius (ca. 185-ca. 110) komt deze dubbele oorsprong van persoon terecht in de beginnende rechtswetenschap en wordt zo een centrale term in het westerse recht.
"
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtsgeschiedenis Rechtstheorie

Ars Aequi maart 2018

Autonome wapensystemen

Wat we moeten weten over de toepassing van het humanitair oorlogsrecht en de menselijke rol in militaire besluitvorming

Autonome wapensystemen kunnen doelwitten selecteren en uitschakelen zonder menselijke interventie. Verschillende partijen vrezen dat hierdoor de menselijke rol in oorlogsvoering zal verdwijnen met als gevolg dat de inzet van deze wapens schendingen van het humanitair oorlogsrecht zal opleveren. Hoewel dit een begrijpelijke zorg is, staat vooralsnog autonomie niet gelijk aan het verlies van menselijke controle, maar blijft dit ook zo?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Oorlogsrecht

Ars Aequi maart 2018

Pluraliteit van schuldeisers als voorwaarde voor de faillietverklaring

Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is een voorwaarde voor de faillietverklaring dat sprake is van pluraliteit van schuldeisers. In maart 2017 heeft de Hoge Raad het pluraliteitsvereiste opnieuw bevestigd. In deze bijdrage wordt een overzicht van het pluraliteitsvereiste gegeven en wordt de vraag beantwoord of het pluraliteitsvereiste afgeschaft of genuanceerd moet worden.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Faillissementsrecht

Ars Aequi maart 2018

Arbeidsconstructies in de luchtvaartsector na het Ryanair-arrest

Het Hof van Justitie EU heeft een interessant arrest gewezen over de vraag welke rechter bevoegd is bij boordpersoneel van luchtvaartmaatschappijen. Voor het bepalen van de gewone werkplek van boordpersoneel is mede relevant de plaats waar de luchtvaartuigen, aan boord waarvan de arbeid gewoonlijk wordt verricht, gestationeerd zijn, alsmede de thuisbasis van het boordpersoneel. Door deze uitleg kan vermeden worden dat een begrip als de gewone werkplek ‘wordt geïnstrumentaliseerd of gaat bijdragen tot het ontstaan van ontwijkingsstrategieën’.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Sociaal-economisch recht Arbeidsrecht Internationaal en Europees privaatrecht

Ars Aequi februari 2018

Burgers over burgerlijk recht

Hoe gewone mensen denken over het toedelen van verantwoordelijkheden en verdelen van schade in civielrechtelijke casus

In het burgerlijk recht draait het vaak om het toedelen van verantwoordelijkheid en het verdelen van schade. De rechter heeft een centrale rol bij dat proces van toedelen en verdelen. Maar hoe denkt de burger er zelf over? Aan wie en in welke mate zou de burger verantwoordelijkheid voor schadelijke gebeurtenissen toedelen? En zou er invloed zijn van de context waarin de vraag wordt voorgelegd? We vroegen het de burger door middel van een groot opinieonderzoek onder ‘gewone’ mensen. In deze bijdrage inventariseren en analyseren we de gegeven antwoorden tegen de achtergrond van het bestaande burgerlijk recht. Dat is belangrijk, zowel vanwege de autoriteit van de civiele rechter als vanwege zijn wettelijke plicht om ‘de in Nederland levende rechtsovertuigingen’ te betrekken in de rechterlijke belangenafweging. De uitkomsten van ons onderzoek zijn genuanceerd: vaak lijken rechter en burger redelijk op één lijn te zitten qua beslissing, en soms staan ze ver van elkaar af.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi februari 2018

De actuele discussie over de doodstraf in de Verenigde Staten

Een van de meest omstreden onderwerpen in de Verenigde Staten is de doodstraf. Hoewel de doodstraf ten tijde van de vaststelling van de Amerikaanse Grondwet een breed aanvaarde straf was, is de discussie over de grondwettigheid van deze straf recentelijk opnieuw opgelaaid.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Strafrecht en criminologie Mensenrechten Niet-Nederlands recht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi januari 2018

De rol van het recht in het vestigingsklimaat

In toenemende mate wordt er, mede in het licht van Brexit, van uitgegaan dat de overgebleven EU-lidstaten in een concurrentieslag zullen treden om uit het Verenigd Koninkrijk vertrekkende bedrijven met gunstige rechtsregels aan zich te binden. Minder duidelijk is echter of bedrijven op basis van verschillen in rechtsregels ook daadwerkelijk zullen verhuizen. In de rechtseconomische literatuur is aan deze vraag heel wat aandacht besteed. Naast theoretische studies is ook empirisch onderzocht in welke mate verschillen in rechtsregels in de praktijk een invloed uitoefenen op de vestigingsbeslissing van bedrijven. Deze bijdrage biedt een kritisch overzicht van lessen die uit deze rechtseconomische literatuur kunnen worden getrokken aangaande de rol van het recht in het vestigingsklimaat.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht Rechtseconomie

Ars Aequi januari 2018

Verhoogd opzet bij medeplegen?

Een rechtsvergelijkende analyse

In het Nederlands recht bestaat onduidelijkheid over de opzeteisen van medeplegen voor delicten met een verhoogde opzetstandaard, zoals oogmerk. Moeten medeplegers zelf aan die hogere standaard voldoen, of volstaat dat zij voorwaardelijk opzet hebben op het verhoogde opzet van de pleger? In deze bijdrage wordt op basis van een rechtsvergelijkende analyse beargumenteerd dat het fair-labelling-beginsel vereist dat medeplegers (net als doen plegers en uitlokkers) de hoge opzeteisen van plegers delen, terwijl voor medeplichtigen een lagere voorwaardelijkopzetstandaard voldoende is.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Strafrecht en criminologie Rechtsvergelijking Strafrecht

Ars Aequi december 2017

Transparantie bij de benoeming van de faillissementscurator

In Nederland zijn de regels die de selectie en benoeming van een faillissementscurator regelen onduidelijk. De Faillissementswet is verre van volledig, door rechters in 2013 geformuleerde uitgangspunten missen een grondslag in de wet, zijn onduidelijk of onbekend, zijn per arrondissement verschillend en bieden een kandidaat voor benoeming een weinig zekere rechtsgang. Vanuit een rechtsvergelijkend en Europees perspectief formuleert de auteur voorstellen tot verbetering.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Faillissementsrecht

Ars Aequi december 2017

Polbud: een paradigmawisseling voor grensoverschrijdende omzettingen?

Op 25 oktober jongstleden wees het Europese Hof van Justitie arrest in de Polbud-zaak. Het arrest vormt een interessante toevoeging aan het reeds indrukwekkende bouwsel van het Hof van Justitie inzake grensoverschrijdende omzettingen. In deze bijdrage bespreken wij de Polbud-zaak en wordt deze in een breder verband geplaatst. Zien wij het goed, dan heeft het Hof van Justitie het uitvoeren van een grensoverschrijdende omzetting aanzienlijk vereenvoudigd. De werkelijkezetelleer lijkt bovendien nog verder dan reeds het geval was in het defensief te worden gedrongen. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Sociaal-economisch recht Internationaal en Europees privaatrecht Ondernemingsrecht

Ars Aequi november 2017

Pas als het deugt mag het

Over integriteit in rechtswetenschappelijk onderzoek in Nederland

Integriteitsschending in rechtswetenschappelijk onderzoek snijdt een brede problematiek aan. Ik beperk mij tot het externe niveau (als onderscheiden van intern en institutioneel niveau) en bespreek aan de hand van voorbeelden drie categorieën waarin integriteit problematisch is of kan worden: belangenverstrengeling, derdenfinanciering en auteurschap. Derdenfinanciering lijkt de meeste risico’s in te houden, maar er is behoefte aan meer feitenmateriaal om de risico’s te substantiëren dan wel te ontzenuwen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Studie, carrière, vaardigheden Onderwijs Rechtswetenschap

Ars Aequi november 2017

Tegenspraak in de rechtswetenschap

De vraag of tegenspraak binnen de rechtswetenschap voldoende georganiseerd is laat zich moeilijk in algemene zin beantwoorden, alleen al omdat onze discipline heel pluriform is en in toenemende mate internationaal, terwijl tegenspraak verschillende vormen kan aannemen en een toetsingskader voor wat als ‘voldoende’ wordt beschouwd ontbreekt. In deze bijdrage wordt niettemin de stelling betrokken dat juristen bij de beoordeling van hun onderzoek wel erg zwaar leunen op zelfregulering zonder daarbij kritisch te reflecteren op kwaliteitsstandaarden, op methodologische spelregels en op de inrichting van meer expliciete, op hoor en wederhoor gebaseerde, onpartijdige beoordelingsprocedures. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Studie, carrière, vaardigheden Onderwijs Rechtswetenschap

Ars Aequi november 2017

Bestaat waarheid in een normatieve rechtswetenschap?

Rechtswetenschappers geven niet alleen beschrijvingen van het positieve recht. Ze doen ook – volgens sommige rechtstheoretici zelfs uitsluitend – normatieve uitspraken. Zijn normatieve uitspraken kennisaanspraken? Kunnen ze waar of onwaar zijn? Zo nee, zijn het dan louter subjectieve meningen of kunnen we ze desalniettemin als objectief juist of onjuist aanmerken?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtstheorie

Ars Aequi november 2017

Een eerlijke deal? Over ethisch minimalisme in de corporate advocatuur

In dit artikel staat de vraag centraal of ‘ethisch minimalisme’ een verdedigbare beroepshouding oplevert voor de corporate advocatuur. Betoogd wordt dat met een dergelijke professionele houding de corporate advocatuur de samenleving tekort zou doen. Tegelijkertijd is een meer omvattende taakopvatting in de corporate praktijk moeilijk te realiseren vanwege dominante financiële en sociaal-psychologische factoren. Hoe deze patstelling te doorbreken? De auteur doet een aantal suggesties.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Studie, carrière, vaardigheden Advocatuur

Ars Aequi oktober 2017

Het recht getuigen in strafzaken te ondervragen anno 2017

De verdediging in een strafzaak heeft het recht getuigen te ondervragen. Dit recht kan echter niet altijd effectief worden uitgeoefend. Wanneer dat niet mogelijk is geweest, leidt het gebruik van de getuigenverklaring voor het bewijs mogelijk tot schending van het ondervragingsrecht. In dit artikel wordt beschreven op welke manier kan worden bepaald of dat het geval is.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi oktober 2017

EU antitrust law infringements and private damages actions: how to hold cartelists liable for damages

Directive 2014/104/EU on private damages actions builds on the CJEU’s landmark rulings dealing with EU antitrust private enforcement. It also harmonises certain key elements of private damages domestic actions. This article evaluates the development of the victims’ right to claim damages stemming from EU antitrust infringements. It then discerns the Directive’s added value for holding the cartelists liable to fully compensate the injured parties. The article concludes that the EU antitrust private enforcement system has come a long way since the CJEU’s Courage and Crehan ruling, thus overcoming the underdevelopment which until recently characterised it.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Sociaal-economisch recht Internationaal en Europees privaatrecht Mededingingsrecht

Ars Aequi september 2017

Erfelijkheidsonderzoek en de uitdagingen voor de autonomie van de patiënt

Brengt de relationele tendens van genetica de zelfbeschikkingsvisie van informed consent en het recht op informatie in gevaar?

Het zelfbeschikkingsbeginsel speelt binnen het gezondheidsrecht een grote rol. Op grond van dat beginsel richten de patiëntenrechten zich hoofdzakelijk op het beschermen en optimaliseren van de zelfbeschikking (of autonomie) van de patiënt. Bij erfelijkheidsonderzoek is voor de invulling van de patiëntenrechten ook aandacht voor de informatiebelangen van familieleden en de welzijnsbelangen van toekomstig nageslacht. Deze bijdrage onderzoekt in hoeverre de aandacht voor deze derden-belangen de zelfbeschikkingsvisie van de volgende twee samenhangende patiëntenrechten relativeert: het recht op het geven van geïnformeerde toestemming en het recht op informatie.
 

Verdieping Studentartikel

Burgerlijk recht Gezondheidsrecht

Ars Aequi september 2017

De stenige weg naar een faire geschillenregeling

Sinds 2010 bevat het Statuut voor het Koninkrijk de opdracht aan de rijkswetgever om een regeling te maken voor de beslechting van geschillen tussen het Koninkrijk en de landen. De meningen over de wijze waarop aan deze opdracht uitvoering moet worden gegeven, lopen sterk uiteen. Een ontwerp dat inmiddels voor advies aan de Raad van State is aangeboden, reflecteert alleen de Nederlandse opvatting. Dit artikel bespreekt de achtergronden en hoofdlijnen van het ontwerp, alsmede de juridische randvoorwaarden waarbinnen een faire geschillenregeling zich zou moeten bewegen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi september 2017

Wanordelijkheden als argument om demonstraties en vergaderingen te verbieden

Kan een burgemeester een demonstratie of vergadering verbieden als vijandig publiek wanordelijkheden veroorzaakt? Het zou een premie zetten op wanordelijk gedrag.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht Mensenrechten

Ars Aequi juni 2017

Voordeelstoerekening anno 2017

Voordeelstoerekening ex artikel 6:100 BW: een lastig leerstuk omdat de afbakening ten opzichte van schadebegroting niet eenvoudig is én vanwege rechtspraak van de Hoge Raad die vooral in het teken van restrictieve toepassing stond. In het in 2016 in de context van het mededingingsrecht gewezen arrest TenneT/ABB lijkt de Hoge Raad echter een andere weg ingeslagen. Maar welke precies? Tot welke verschuivingen aan het front van schadebegroting en voordeelstoerekening geeft het aanleiding?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi juni 2017

Pleidooi voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer

Feitenrechters baseren zich bij de bewezenverklaring van een strafbaar feit in beginsel op de letterlijke tekst van de tenlastelegging. Dit heeft onder andere moeilijk te doorgronden tenlasteleggingen als gevolg. In deze bijdrage wordt, in navolging van het Duitse strafrecht, gepleit voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer en helderder geformuleerde tenlasteleggingen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafprocesrecht Strafrecht

Ars Aequi juni 2017

Het vijfde postulaat van de Afdeling

Transparantie als beginsel van verdelingsrecht?

Het ‘beginsel’ van transparantie is aan een opmars bezig in het bestuursrecht. De ontwikkeling van dit ‘beginsel’ vertoont gelijkenis met de geschiedenis van het parallellenpostulaat in de meetkunde. Strekking van deze bijdrage is dat de verwantschap tussen het recht en de meetkunde verder reikt dan de rechtlijnigheid van de jurist.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi mei 2017

Vernietiging van het milieu: een internationaal misdrijf?

In het najaar van 2016 werd in Den Haag de multinational Monsanto in een symbolisch proces beschuldigd van ecocide. De roep om diegenen die zich schuldig maken aan ecocide strafrechtelijk aan te pakken klinkt steeds luider. In dit artikel zal worden besproken wat ecocide precies is en of de erkenning van ecocide als een internationaal misdrijf toegevoegde waarde heeft.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Internationaal en Europees publiekrecht

Ars Aequi mei 2017

KEI vereenvoudigt de civiele procedure (of niet?)

In de wereld van het procesrecht gonst het van ‘KEI’ en digitalisering. Op het moment van het schrijven van dit artikel is bij de rechtbanken Midden-Nederland en Gelderland de prepilot voor handelszaken met verplichte procesvertegenwoordiging gaande. In de prepilot wordt op vrijwillige basis digitaal geprocedeerd volgens KEI. Volgens de huidige planning start bij genoemde rechtbanken op 1 juli 2017 de verplichte pilot voor handelszaken met verplichte procesvertegenwoordiging. Digitalisering komt dus steeds dichterbij. Om de digitalisering mogelijk te maken is de civiele procedure aangepast. De aanpassingen betreffen onder meer de wijze van procesinleiding en de wijze van indienen van processtukken. KEI is ook aangegrepen om de procedure te vereenvoudigen en verzoek- en vorderingszaken meer op een lijn te brengen. In deze bijdrage worden de aanpassingen in de civiele procedure tegen het licht gehouden. Leiden zij tot de beoogde vereenvoudiging?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Burgerlijk procesrecht

Ars Aequi mei 2017

Onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal in het bestuursrecht

Bestuursorganen kunnen gebruik maken van onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal, tenzij dat op een wijze is verkregen die zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht, dat dit onder alle omstandigheden onrechtmatig is. In dit artikel wordt bezien hoe het leerstuk van bewijsuitsluiting in het bestuursrecht invulling krijgt door mensenrechtenbescherming en verandering ondergaat door gedigitaliseerd en geprivatiseerd toezichtonderzoek.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi mei 2017

Paradoxale fiscale vrijheid

De bestrijding van belastingontwijking staat tegenwoordig volop in de schijnwerpers. Wetgevers helpen bij de intensivering van de jacht op free riders door aanscherping van nationale regelgeving en internationale samenwerking. De grenzen van fiscale vrijheid van de burger en zijn adviseur wordt daarbij steeds strakker getrokken. Het fiscalevrijheidsbeeld wordt echter gecompliceerder wanneer verschillende vrijheidsbegrippen worden onderscheiden.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Belastingrecht

Ars Aequi april 2017

15 jaar euthanasiewet

De balans opgemaakt

Nederland was het eerste land ter wereld met een euthanasiewet. Die bestaat nu 15 jaar. De auteur maakt de balans op. De Wtl functioneert op hoofdlijnen goed. Er is de afgelopen jaren een grote groei geweest van het aantal euthanasiegevallen. Nog steeds betreft het overgrote deel euthanasie bij kanker. Een relatief beperkt deel van de euthanasiepraktijk is maatschappelijk controversieel, zoals euthanasie bij dementie, psychiatrie en voltooid leven. In deze bijdrage volgt een schets van de ontwikkelingen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Gezondheidsrecht

Ars Aequi april 2017

Strijd met redelijkheid en billijkheid of onrechtmatige daad als rechtsmiddel in relatie tot besluiten van de rechtspersoon?

Hoe verhoudt het rechtsmiddel van de aantasting van een besluit van een rechtspersoon zich tot een vordering uit onrechtmatige daad? Wat betekent het IMG-arrest, is het bevredigend en welke vraag wordt – anders dan wel gedacht – niet beantwoord?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht Vermogensrecht

Ars Aequi april 2017

De Spreekuurrechter: een nuttige innovatie?

Is de Spreekuurrechter, een pilot bij de Rechtbank Noord-Nederland, een nuttige innovatie voor de geschilbeslechting in eenvoudige civiele zaken? Bestudering van het nabijheidsprincipe voor rechtspraak, de afbakening van het rechterlijke domein en een Frans voorbeeld van rechtspraakinnovatie maakt duidelijk dat de proef potentieel heeft maar ook kritisch moet worden bekeken.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Metajuridica Burgerlijk procesrecht Rechtspleging Rechtstheorie Rechtsvergelijking

Ars Aequi april 2017

De geschiedenis van het ‘taakstrafverbod’ van artikel 22b Sr: een klucht vol verwarring

Strafrechters leggen in toenemende mate een gevangenisstraf van één dag op in combinatie met een taakstraf, vermoedelijk vooral in situaties waarin artikel 22b Sr het opleggen van een ‘kale’ taakstraf verbiedt. In dit artikel wordt beargumenteerd dat rechters hiermee de wet omzeilen. Een nadere verkenning van artikel 22b Sr maakt echter duidelijk dat dit artikel noch vanuit een juridisch, noch vanuit een empirisch perspectief een duidelijke meerwaarde biedt en daarom beter kan worden geschrapt.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi maart 2017

Toestemming als rechtvaardiging: zelfbeschikking in het strafrecht?

In diverse gevallen kan de strafbaarheid of strafwaardigheid van bepaalde gedragingen worden beïnvloed of weggenomen wegens toestemming van het slachtoffer. Activiteiten in het studentenleven, deelneming aan sportwedstrijden en het ondergaan van medische ingrepen zijn daarvoor illustratief. In deze bijdrage wordt onder andere stilgestaan bij de voorwaarden voor een strafrechtelijk relevante toestemming, de al dan niet rechtvaardigende werking ervan en de ruimte voor zelfbeschikking in het Nederlandse strafrecht.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi maart 2017

Betere bescherming voor erfgenamen bij aanvaarding van nalatenschappen

Erfgenamen die een nalatenschap zuiver (dat wil zeggen zonder voorbehoud) aanvaarden lopen het gevaar dat schuldeisers van de nalatenschap zich verhalen op hun privévermogen, als blijkt dat de nalatenschap onvoldoende baten bevat. Op 1 september 2016 is de wet gewijzigd, waardoor het risico dat een erfgenaam door zijn gedrag zuiver aanvaardt, is verkleind en hij (beter) beschermd wordt tegen onverwachte schulden.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Erfrecht

Ars Aequi maart 2017

De personenvennootschap op weg naar 2020

Het rapport Modernisering personenvennootschappen: een geslaagde eerste aftrap

In de Nederlandse ondernemingspraktijk nemen personenvennootschappen een vooraanstaande plaats in. Het is dan ook verheugend dat de modernisering van het personenvennootschapsrecht weer hoog op de wetgevingsagenda is geplaatst. De Minister van Veiligheid en Justitie gaat werken aan een voorontwerp van een wettelijke regeling, waarbij wordt voortgebouwd op het rapport ‘Modernisering personenvennootschappen’ van de Werkgroep Personenvennootschappen. Dit rapport wordt in deze bijdrage besproken. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi februari 2017

Het gezag van de ongehuwde vader bezien vanuit een nationaal en Europees perspectief

Welke positie heeft de ongehuwde vader? Zijn positie is aan de orde gesteld door Tweede Kamerlid Vera Bergkamp van D66. Zij vindt dat het voor ongehuwde vaders makkelijker moet worden om na erkenning gezag over hun kinderen te krijgen. Een initiatiefwetsvoorstel met toelichting is gepubliceerd op de website van D66. Volgens dit voorstel krijgt de ongehuwde vader die het kind erkent automatisch gezag, behoudens enkele uitzonderingen; onder andere in de situatie waar de ouders het eens zijn en verklaren dat het gezag alleen door de moeder wordt uitgeoefent. Ook de Staatscommissie Herijking Ouderschap heeft zich gebogen over het onderwerp en stelt voor dat met de aanvaarding van ouderschap door de ongehuwde vader het gezamenlijk ouderlijk gezag ook meteen geregeld wordt. Naar huidig Nederlands recht krijgt de ongehuwde vader geen automatisch gezag na erkenning, in tegenstelling tot de vader die een huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder heeft. In deze bijdrage wordt de positie van de ongehuwde vader met betrekking tot het gezamenlijk ouderlijk gezag behandeld in een Nederlands en Europees perspectief.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Personen-, familie- en jeugdrecht

Ars Aequi februari 2017

De ledigheid van de publieke taak

In het bestuursrecht wordt vaak gesproken over de publieke taak. Vraag is echter welke betekenis en werking van dit begrip uitgaan in het licht van de duiding en de normering van bestuursrechtelijk relevant handelen. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi januari 2017

Hedge funds en Byzantijns recht. Investeren in rechtszaken in Byzantium

Procesfinanciering door derden staat volop in de belangstelling. Door de eeuwen heen heeft men daarvoor regels gehad. Uitgangspunt daarbij was een constitutie van de Byzantijnse keizer Anastasius uit het jaar 506. In dit artikel wordt die constitutie besproken, de maatregelen die in het Byzantijnse recht werden getroffen om ontduiking daarvan tegen te gaan en het lot van de regeling in het Nederlandse recht.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Metajuridica Rechtsgeschiedenis Vermogensrecht

Ars Aequi januari 2017

Het Mitbestimmungsrecht op de schop?

Het Duitse medezeggenschapsrecht bepaalt van oudsher dat bij grote vennootschappen de helft van de zetels in de raad van commissarissen voor werknemersvertegenwoordigers is gereserveerd. Deze vertegenwoordigers worden echter enkel gekozen door de werknemers actief in Duitsland. Bij het Hof van Justitie ligt de vraag voor of deze regeling strijdig is met het Europeesrechtelijke verbod van discriminatie naar nationaliteit en/of het vrije verkeer van werknemers. Zijn aanpassingen noodzakelijk – en in welke richting?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi december 2016

De problematiek betreffende het eigendomsvoorbehoud en natrekking; van pandrecht naar voorrecht?

De verkoper onder een eigendomsvoorbehoud wordt gedegradeerd tot concurrent schuldeiser in het faillissement van de koper, indien de geleverde zaak door natrekking eigendom van de koper wordt. Dit artikel plaatst kanttekeningen bij de oplossing voor dit probleem uit het KNB-preadvies van Verheul en Verstijlen en schetst een alternatieve benadering, die neerkomt op het toekennen van een voorrecht aan de vordering van de voorbehoudsleverancier.
 

Verdieping Studentartikel

Burgerlijk recht Goederenrecht

Ars Aequi december 2016

De lokpuber verstopt zich in het materiële recht

Over het aanpassen van de zedendelicten door Computercriminaliteit III en hoe dit meer is dan het lijkt

De lokpuber is een opsporingsambtenaar die zich op het internet voordoet als jeugdige en zodoende in staat is groomers op heterdaad te betrappen. Lokpuberzaken zijn tot nu toe evenwel gedoemd te mislukken, omdat grooming volgens het huidige materiële strafrecht alleen kan worden gepleegd jegens een echt kind. Het wetsvoorstel Computercriminaliteit III beoogt hierin verandering te brengen, maar de wijze waarop dat gebeurt brengt materieelrechtelijke gevolgen mee die meer omvatten dan de enkele huisvesting van de lokpuber. Dit artikel bespreekt de aard en mogelijke impact van die gevolgen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi november 2016

Bestrijding van voetbalgeweld

De civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak van voetbalgeweld geïntegreerd beschouwd

Voetbalgeweld is al decennia lang een maatschappelijk probleem. Zowel publieke als private partijen spannen zich in om voetbalgeweld te bestrijden. In deze bijdrage brengen we in kaart welke mogelijkheden het privaatrecht, het bestuursrecht en het strafrecht bieden. In de realiteit staan de verschillende instrumenten niet op zichzelf, maar werken publieke en private partijen samen. Hoewel samenwerking doelmatig kan zijn, kunnen daar vanuit juridisch perspectief wel enkele kritische kanttekeningen bij gemaakt worden.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Staats- en bestuursrecht Strafrecht en criminologie Bestuursrecht Strafrecht

Ars Aequi november 2016

Ambtshalve toepassing consumentenrecht: grensbepaling en praktische kwesties

In veel geschillen tussen consumenten en professionele partijen beschikt de rechter binnen de rechtsstrijd over te weinig feiten om toepassing te kunnen geven aan consumenten­beschermende bepalingen. Die feiten zijn wel te vinden in het dossier, maar ze worden niet door partijen aangevoerd en vallen dus niet binnen de rechtsstrijd. Buiten de grenzen van die rechtsstrijd mag de rechter zich alleen begeven ter bescherming van de openbare orde. Zo kan de consument dus tussen wal en schip vallen. Deze lacune in de bescherming van de consument is het HvJ EU niet ontgaan. In een reeks arresten heeft het geoordeeld dat nationale rechters gehouden kunnen zijn om nationale wetgeving ter implementatie van Unierecht ambtshalve toe te passen. Over deze voor de praktijk van het rechterlijk werk belangrijke materie gaat deze bijdrage.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Internationaal Europees en buitenlands recht Burgerlijk procesrecht Consumentenrecht Internationaal en Europees privaatrecht

Ars Aequi november 2016

Ringfencing van banken: huwelijkse voorwaarden of echtscheiding?

Het steeds verder uitgebreide dienstenpakket van consumentenbanken en zakenbanken wordt wel aangemerkt als een oorzaak van de financiële crisis. Is de financiële sector gebaat bij een scheiding tussen consumentenbankieren en zakenbankieren (‘ringfencing’)? De auteurs bespreken of de Nederlandse wetgeving thans in enige vorm van ringfencing voorziet, en of zij in een verdere mate van ringfencing zou moeten voorzien.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Financieel recht

Ars Aequi oktober 2016

Immuun voor de Unie?

(Semi-)immuniteit van nationale financiële toezichthouders onder nieuw recht

Europese lidstaten beschouwen de aansprakelijkheid van hun financiële toezichthouders over het algemeen als nationale aangelegenheid. De toenemende Europeanisering van het financieeltoezichtrecht trekt de juistheid van die opvatting echter in twijfel. Deze bijdrage laat zien dat het Europeesrechtelijke beginsel van lidstaataansprakelijkheid kan dienen als grondslag voor financiëletoezichthoudersaansprakelijkheid. Geconcludeerd wordt dat de Duitse en de Nederlandse aansprakelijkheidsbeperking van financiële toezichthouders met dit beginsel in strijd zijn.
 

Verdieping Studentartikel

Sociaal-economisch recht Financieel recht

Ars Aequi oktober 2016

Pathologisering van terrorisme?

Over de toenemende inschakeling van gedragsdeskundigen in terrorismezaken

In strafzaken tegen Syriëgangers wordt regelmatig gebruik gemaakt van gedragswetenschappelijke rapportage over de geestesgesteldheid van de verdachte. In dit artikel wordt deze ontwikkeling beschreven. Vervolgens wordt verkend welke invloed een psychische stoornis kan hebben op de strafrechtelijke aansprakelijkheid van terrorismeverdachten.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Criminologie Strafprocesrecht Strafrecht

Ars Aequi oktober 2016

De herziening van het Franse verbintenissenrecht: les jeux sont faits

1 oktober 2016 was een historische datum voor het Franse recht. Voor het eerst sinds de invoering van de Code Civil in 1804 vond een grondige herziening plaats van het in het wetboek neergelegde verbintenissenrecht. In deze bijdrage wordt ingegaan op de motieven voor en de inhoud van de herziening.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Internationaal Europees en buitenlands recht Niet-Nederlands recht Verbintenissenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi oktober 2016

Juryleden, slachtoffers en het OM

Hervorming en continuïteit in het Japanse strafproces

Het Japanse strafproces is recentelijk onderworpen aan belangrijke hervormingen, zoals de invoering van een quasi-jurysysteem en slachtofferparticipatie. Deze hervormingen hebben niet geleid tot een verlaging van het veroordelingspercentage van meer dan 99% of een duidelijk veranderde straftoemeting, maar wel tot een grotere maatschappelijke relevantie van en betrokkenheid bij de strafrechtspraak.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Strafrecht en criminologie Niet-Nederlands recht Strafrecht

Ars Aequi september 2016

Artikel 6:230u BW: het draagkrachtbeginsel in het contractenrecht

Artikel 6:230u BW is op 13 juni 2014 in werking getreden. Zij vraagt om twee redenen de aandacht. Ten eerste geeft zij uiting aan het draagkrachtbeginsel in het contractenrecht. De vraag is hoe bijzonder dat is. Ten tweede verbiedt zij de handelaar een aanbod te doen aan een consument die dreigt boven zijn stand te gaan leven; de vraag is op straffe waarvan. Beide vragen houdt Alex Geert Castermans tegen het licht. Hij sluit af met enige uitlegkwesties.

Blauwe pagina's Verdieping Bijzondere bepalingen

Burgerlijk recht Verbintenissenrecht

Ars Aequi september 2016

‘Deze keer is het anders’

De Spitzenkandidatenprocedure voor de benoeming van de voorzitter van de Europese Commissie

In de aanloop naar de Parlementsverkiezingen van 2014 kozen de voornaamste Europese politieke partijen ieder een Spitzenkandidat en spraken af alleen de winnende kandidaat te accepteren als Commissievoorzitter. Zo kwam, zonder wezenlijke verdragswijziging, het zwaartepunt van de benoemingsprocedure bij het Parlement te liggen. Deze bijdrage beschrijft de wordingsgeschiedenis van de Spitzenkandidaten-procedure en beschouwt deze door het prisma van constitutionele conventies. 

Verdieping Studentartikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Internationaal en Europees publiekrecht

Ars Aequi september 2016

Artikel 3:86 BW en de legitimatieleer

Algemeen wordt aangenomen dat in artikel 3:86 BW de zogenoemde legitimatieleer van Scholten is gecodificeerd: de door de vervreemder uitgeoefende feitelijke macht over de zaak schept een vermoeden dat hij eigenaar is en de verkrijger te goeder trouw die daar op afgaat, wordt beschermd als de vervreemder niet beschikkingsbevoegd blijkt te zijn. In dit artikel wordt daarentegen betoogd dat de wet niet zozeer rechtsgevolgen verbindt aan feitelijke macht aan de zijde van de vervreemder, maar aan de door de verkrijger verworven feitelijke macht.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi september 2016

Mediavrijheid onder toezicht

Een publieke mediadienst is een organisatie die informatie van algemeen belang publiceert met financiële steun van de Staat. Vroeger ging het alleen om radio en televisie, tegenwoordig ook om internet. Er bestaat altijd een risico dat de regering haar macht misbruikt om berichtgeving in haar voordeel te beïnvloeden. Hongarije en Polen geven voorbeelden daarvan. Hoe kan het recht bevorderen dat de publieke opinie niet wordt gemanipuleerd door de machthebbers?

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Mediarecht

Ars Aequi september 2016

Het klimaatakkoord van Parijs: bouwen aan wereldrecht of bewijs van falende internationale samenwerking?

Het klimaatakkoord van Parijs bevat weinig harde juridische verplichtingen. Staten bepalen zelf hoe sterk ze zich zullen inspannen om klimaatverandering te beperken en de gevolgen op te vangen. Toch moet het juridisch belang niet onderschat worden. Het is een stap in de nieuwe realiteit van het wereldrecht.

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Internationaal en Europees publiekrecht Milieurecht en ruimtelijke ordening

Ars Aequi juni 2016

De zijnsgesteldheid van het recht

Over rechtsbegrip en de verantwoordelijkheid van de rechtsbeoefenaar

Filosofie staat zozeer niet voor een verzameling van abstracte ideeën, principes en waarden, maar geeft veeleer uitdrukking aan een basishouding om de wereld te begrijpen. In deze bijdrage wordt besproken wat de filosofische basishouding behelst en waarom deze belangrijk is voor de rechtswetenschap en –praktijk. Daarbij staat het gedachtegoed van met name Heidegger en Gadamer centraal.

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtsfilosofie

Ars Aequi mei 2016

Bescherming van beursvennootschappen: dubbel gestikt houdt beter

In deze bijdrage komt, aan de hand van verschillende gevallen uit de rechtspraktijk, aan de orde welke vorm van vennootschapsrechtelijke beschermingsmaatregelen het meest effect sorteert. Daarbij fungeren de maatregelen die NL Financial Investments bepleit bij de beursgang van verzekeraar ASR als toetssteen.

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi mei 2016

Commerciële motieven in privaatrechtelijke collectieve acties: olie op het vuur van de claimcultuur?

Dit artikel verkent aan de hand van een (systematisch) jurisprudentieonderzoek de ervaringen met de collectieve actie van artikel 3:305a BW, in het bijzonder de vraag of commerciële motieven bijdragen aan de door sommigen gevreesde claimcultuur. Daarmee beoogt de auteur een bijdrage te leveren aan het debat over de collectieve (schadevergoedings)actie.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Burgerlijk procesrecht

Ars Aequi mei 2016

De rol van ideologie in rechterlijke oordeelsvorming

Een beknopte beschrijving

Amerikaans empirisch onderzoek naar rechterlijk gedrag schetst een ander beeld van rechtsvinding dan juristen gewend zijn. Uit de huidige stand van zaken van dergelijk, voor Europa relevant onderzoek blijkt onder meer dat rechters in hun oordeelsvorming niet slechts worden gestuurd door juridische overwegingen, maar ook worden beïnvloed door hun ideologie.

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtsfilosofie Rechtspleging

Ars Aequi april 2016

Vijftien jaar openstelling huwelijk

Naar een huwelijksrecht ongeacht gerichtheid en geslacht

Non-discriminatie is historisch gezien een kern van het internationale recht om te huwen. In 2001 was Nederland het eerste land dat het huwelijk openstelde voor paren van gelijk geslacht, maar het afstammingsrecht maakt nog steeds onderscheid tussen gelijk en verschillend geslacht. Dat kan anders. Het hele huwelijksrecht kan zelfs geslachtsneutraal.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi april 2016

Crisis in American Criminal Law

Reflections from a Comparative Perspective

This article addresses the intense current disaffection with the American criminal justice system. It highlights a few of the contemporary crisis points discussed in my course ‘Current Controversies in American Criminal Law’, taught in the spring 2015 at Leiden University. Topics surveyed include ‘zero tolerance’ and militarized policing, drug crime prosecution and incarceration, self defense, arrest and the use of force, the jury advocacy trial and plea bargaining.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Strafrecht en criminologie Common Law Niet-Nederlands recht Strafrecht

Ars Aequi maart 2016

Personenvennootschapsrecht, quo vadis?

De Hoge Raad heeft in 2015 drie baanbrekende arresten gewezen die betrekking hebben op het personenvennootschapsrecht: het recht betreffende de maatschap, de vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap. Daarmee komt de vraag op wie de alom noodzakelijk geachte modernisering van het personenvennootschapsrecht, dat nog dateert uit 1838, ter hand moet nemen: de wetgever of de Hoge Raad.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi maart 2016

Radicaliseringsproces: een begin en een eind?

Op basis van politiedossiers, interviews en rechtbankzittingen is onderzocht hoe verschillende factoren de betrokkenheid van personen in jihadistische netwerken versterken of verzwakken. Een interessante bevinding is dat enerzijds motiverende factoren soms averechts werken wanneer aanmoediging doorslaat in onderdrukking. Anderzijds zijn jihadisten in staat ogenschijnlijk negatieve situaties te transformeren in iets positiefs.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Strafrecht en criminologie Criminologie

Ars Aequi februari 2016

Het internationale recht en de nationale (t)rechter: de een ieder beschermende toepassing van artikel 94 Grondwet

Het internationale recht dat de Nederlandse staat bindt, wordt door de nationale rechter toegepast. Dit is onder andere neergelegd in artikel 94 Grondwet. In deze bijdrage wordt de toepassing van dit artikel uiteengezet aan de hand van wetsgeschiedenis en jurisprudentie. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Internationaal en Europees publiekrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi januari 2016

Technologie-ondernemingen in het mededingingsrecht

Ingrijpen of niet ingrijpen door een toezichthouder, is dat de vraag?

Kenmerk van technologiemarkten is de aanwezigheid van dominante ondernemingen, zoals Google en Facebook. Het mededingingsrecht stelt toezichthouders voor de lastige vraag of zij wel of niet moeten ingrijpen. De dominante onderneming kan de concurrentie immers beperken, maar tegelijkertijd kan door snelle ontwikkelingen de dominante positie morgen zijn ingehaald door een innovatievere concurrent.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Mededingingsrecht

Ars Aequi december 2015

Directors' Fiduciary Duties in Public Benefit Corporations

What are the fiduciary duty consequences for a PBC’s director in a share- and a stakeholder oriented jurisdiction? And what can the Netherlands learn from the U.S.’ experiences with this new type of partly social enterprises? This article elaborates on these particular corporate governance issues and advises on the implementation of the PBC in the Netherlands.
 

Verdieping Studentartikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi december 2015

Toetsing van belastingwetgeving aan het gelijkheidsbeginsel in Nederland en Duitsland

Zowel in Nederland als in Duitsland wordt belastingwetgeving regelmatig door belastingplichtigen met een beroep op het gelijkheidsbeginsel bij de rechter aangevochten. In deze bijdrage wordt bezien op welke wijze de Hoge Raad en het Duitse constitutionele hof beoordelen of belastingwetgeving in strijd is met dit beginsel. Hoewel beide rechtscolleges uitgaan van een ruime beoordelingsvrijheid voor de belastingwetgever, stellen zij zich niet altijd even terughoudend op.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Belastingrecht

Ars Aequi november 2015

Belangenconflicten tussen agent en principaal

Een agent (vertegenwoordiger) moet de belangen van zijn principaal (vertegenwoordigde) behartigen. Daarom kan de agent niet zomaar met zichzelf contracteren. Ook kan hij niet zonder meer twee principalen tegelijk vertegenwoordigen. Deze bijdrage beziet de regeling van belangenconflicten in het Burgerlijk Wetboek tegen de achtergrond van de common law.
 

Verdieping Studentartikel

Burgerlijk recht Verbintenissenrecht

Ars Aequi november 2015

Rechterlijke risicoregulering bij gezondheids- en milieurisico’s

Omdat de grenzen van het traditionele instrumentarium om gezondheids- en milieurisico’s te reguleren zouden zijn bereikt, wordt inmiddels het potentieel van het aansprakelijkheidsrecht – en dus rechterlijke risicoregulering – als alternatief risico-reguleringsinstrument verkend. Het is de vraag of het aansprakelijkheidsrechtelijke instrumentarium voldoende is toegerust op deze taak. In dit artikel wordt besproken onder welke condities regulering van risico’s via het aansprakelijkheidsrecht zou kunnen geschieden.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Aansprakelijkheidsrecht Vermogensrecht

Ars Aequi oktober 2015

Opvang van uitgeprocedeerde vreemdelingen: waarom we het voorbeeld van de gemeenten moeten opvolgen

Uitgeprocedeerde vreemdelingen in de opvang of in een kerk, garage of bij een bushalte? Er zijn internationale mensenrechtenverdragen die richtinggevend kunnen zijn bij de beantwoording van de vraag in hoeverre uitgeprocedeerde vreemdelingen opvang dient te worden geboden.
 

Verdieping Studentartikel

Staats- en bestuursrecht Mensenrechten

Ars Aequi oktober 2015

Mag ik je een tip geven…?

Over bescherming van tipgevers en beïnvloeding van getuigen

De president van het Hof Arnhem-Leeuwarden heeft strafaangifte gedaan tegen het ministerie van Financiën wegens het geven van instructies aan getuigen om een beroep te doen op hun verschoningsrecht in een fiscale procedure. In dit artikel wordt deze procedure uiteengezet en besproken of het hierin ingestelde cassatieberoep kans van slagen heeft. Ten slotte zal de strafaangifte worden geanalyseerd in het licht van de bestaande jurisprudentie.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Belastingrecht Staats- en bestuursrecht Strafrecht en criminologie Bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht Strafprocesrecht Strafrecht

Ars Aequi oktober 2015

De aard van de aansprakelijkheid uit hoofde van een 403-verklaring

Een zogenaamde 403-verklaring is een verklaring waarin de consoliderende vennootschap zich hoofdelijk aansprakelijk heeft gesteld voor de schulden uit rechtshandeling van de vrijgestelde vennootschap. De kwalificatie van een schuld waarvoor meerdere schuldenaren kunnen worden aangesproken als hoofdelijk, kan verstrekkende gevolgen hebben. Hoe ver dat gaat blijkt uit de in dit artikel te bespreken uitspraak van de Hoge Raad in de zaak Bia Beheer. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Goederenrecht Ondernemingsrecht Vermogensrecht

Ars Aequi september 2015

Schadevergoeding na een transactie bij megafraude

Een moeilijk verhaal?

Het OM treft in grote fraudezaken regelmatig schikkingen. Veelgehoorde bezwaren hiertegen zijn het gebrek aan rechtsstatelijkheid, de stagnerende rechtsontwikkeling en dat er sprake zou zijn van klassenjustitie. Dat een schikking de verhaalsmogelijkheden van benadeelden aantast, is een bezwaar dat minder vaak gehoord wordt. Hierin komt mogelijk verandering, met het oog op het wetsvoorstel ‘Afwikkeling massaschade in een collectieve actie’.
 

Verdieping Studentartikel

Burgerlijk recht Strafrecht en criminologie Aansprakelijkheidsrecht Strafrecht Vermogensrecht

Ars Aequi september 2015

Niet-nakoming van negatieve verplichtingen in faillissement: mission impossible van de curator?

De curator kan geconfronteerd worden met verplichtingen van de gefailleerde uit overeenkomsten waarvoor hij geen handeling meer hoeft te verrichten om nakoming te bewerkstelligen (negatieve verplichtingen). De Hoge Raad oordeelde in het Nebula-arrest (2006) dat de curator deze negatieve verplichtingen niet na hoeft te komen. In het Berzona-arrest (2014) oordeelde de Hoge Raad (daarentegen) dat de curator niet actief mag wanpresteren. Naar aanleiding van beide arresten staat in deze bijdrage centraal, in welke mate de curator binnen het kader van de Faillissementswet de bevoegdheid, dan wel mogelijkheid heeft om negatieve verplichtingen uit wederkerige (duur)overeenkomsten niet na te komen.
 

Verdieping Studentartikel

Faillissementsrecht Goederenrecht Verbintenissenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi juni 2015

Het instituut van de borgsom in het Nederlandse strafprocesrecht

De voor- en nadelen in nationaal perspectief

De borgsom in het Nederlandse strafprocesrecht leidt tot op heden slechts een slapend bestaan. In de praktijk klinken echter steeds meer geluiden vóór toepassing van alternatieven voor de voorlopige hechtenis. In deze bijdrage wordt daarom vanuit verschillende perspectieven stilgestaan bij de voor- en nadelen van de toepassing van de borgsom.

 

Verdieping Studentartikel

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi juni 2015

Het Schotse referendum en het kiesrecht voor gedetineerden

Het kiesrecht voor gedetineerden is nog altijd een omstreden onderwerp binnen het Verenigd Koninkrijk. De Britse regering voert al jarenlang een felle strijd tegen de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna: het EHRM), waaruit volgt dat een algehele, categorische uitsluiting van gedetineerden van deelname aan verkiezingen niet is toegestaan. Tegen die achtergrond werd het Britse Supreme Court gevraagd een oordeel te geven over de uitsluiting van gedetineerden van deelname aan het op 18 september 2014 gehouden Schotse referendum.

 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Niet-Nederlands recht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi mei 2015

Rechtsmacht hangt ook uit de loop van een geweer

Niet langer kan volgehouden worden dat ten tijde van oorlog uitsluitend de bijzondere regels gelden van het oorlogsrecht. Mensenrechten verliezen in een gewapend conflict hun werking niet, zo blijkt uit recente rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Wat betekent dat voor de normering van het optreden van ‘onze jongens’ (en meisjes) in bijvoorbeeld Mali, Irak en de wateren rond Somalië?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Internationaal en Europees publiekrecht Mensenrechten Oorlogsrecht

Ars Aequi mei 2015

Een Europees icoon: de rechtsgeleerde Aemilius Papinianus

Papinianus heeft zich in de late Oudheid als gezaghebbend jurist een grote reputatie verworven. Met de receptie van het Romeinse recht in Europa hebben sedert de Renaissance zijn faam en positie als rolmodel voor juristen nog aan kracht gewonnen. Wat kan in dit proces een doorslaggevende factor zijn geweest?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtsgeschiedenis

Ars Aequi april 2015

De Corporate Governance Code en het drijfzand van de open norm

Het Engelse ‘comply or explain’-principe heeft in korte tijd een zegetocht door het continentaal-Europese ondernemingsrecht gemaakt. In het decennium waarin het principe wettelijk is verankerd, is de hantering ervan meermaals in jurisprudentie aan bod gekomen. Besproken wordt in hoeverre de Nederlandse implementatie- en hanteringswijze de waarde van het principe heeft kunnen behouden.

Verdieping Studentartikel

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi april 2015

Nee hoor, u wilt helemaal niet naar Den Haag…

Over de techniek, het recht en de toekomst van de zelfrijdende auto

De techniek van de zelfrijdende auto is al behoorlijk ver ontwikkeld. De eerste proeven op de openbare weg staan op stapel. Als deze techniek veilig blijkt te zijn leveren we dan onze bewegingsvrijheid in? Is er niemand verantwoordelijk voor ongevallen als de computer de auto bestuurt? Eindigen we met een volledig autonoom verkeerssysteem?

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Vervoerrecht, luchtrecht, zeerecht

Ars Aequi april 2015

Burgers tegen Plasterk: het Nederlandse staartje van de Snowden-saga

De Snowden-onthullingen haalden niet alleen wereldwijd de media en het parlementair debat. Ze leidden zelfs tot een Nederlandse rechtszaak over communicatieprivacy. Een principiële rechtszaak over burgerrechtenactivisme, surveillance en politieke intrige, met een verrassende, maar ook teleurstellende uitkomst. Dit moet je weten.

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Informatierecht

Ars Aequi maart 2015

Betaling in bitcoins: geld of ruilmiddel, betaling of inbetalinggeving?

In deze verdiepende bijdrage staat centraal de vraag of bitcoins kwalificeren als geld. Aan de hand van de uitspraak van de rechtbank Overijssel van 14 mei 2014 worden de voorwaarden voor een kwalificatie als geld besproken. Voorts wordt ingegaan op de plaats van de bitcoin in het huidige BW. Tot slot komen enkele toezichtrechtelijke aspecten aan de orde.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Sociaal-economisch recht Financieel recht Vermogensrecht

Ars Aequi maart 2015

Redding en sanering: monomaan of modern paradigma?

Over de pre-pack en dergelijke

Brussel kondigt een nieuwe reddings- en saneringscultuur aan om bedrijven in nood te helpen reorganiseren en zo Europa uit het slop te trekken. Onze minister ontwikkelt een variant op de Engelse pre-pack, die de doorstart van insolvente ondernemingen vergemakkelijkt. Dit zijn symptomen van een paradigmawisseling, waarbij rechten van schuldeisers worden gerelativeerd om ruimte te maken voor reddingsoperaties. Is deze tendens wenselijk en passend bij een modern insolventierecht? Of verraadt zij een verkeerde fixatie op doorstarten? 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Faillissementsrecht Goederenrecht

Ars Aequi maart 2015

Artikel nul': een algemene bepaling over rechtsstaat, democratie en grondrechten in de Grondwet?

Dit voorjaar zal de regering voorstellen een algemene bepaling toe te voegen aan de Grondwet, inhoudende dat de Grondwet de rechtsstaat, de democratie en de mensenrechten waarborgt. De auteurs menen dat de voorgestelde bepaling in normatieve zin niet veel toevoegt aan onze Grondwet; in een meer symbolische zin is de bepaling wel van belang. De genoemde waarden zouden daarom op een andere plek tot uitdrukking moeten komen: voorafgaand aan de gehele Grondwet – als preambule dus.

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi februari 2015

Wetsvoorstel schadevergoeding zorg- en affectieschade: verbetering van de positie van slachtoffers en naasten

Naar verwachting wordt begin 2015 het wetsvoorstel zorg- en affectieschade naar de Raad van State verzonden voor advies. Hiermee wordt een regeling voorgesteld voor een ruimere vergoeding van de zorgschade van letselschadeslachtoffers. Het voorstel behelst bovendien een regeling voor smartengeld voor naasten en nabestaanden. Ook beoogt het voorstel naasten en nabestaanden de mogelijkheid te bieden om zich als benadeelde partij in het strafproces voegen voor de vergoeding van affectieschade en van kosten die zij ten behoeve van het slachtoffer hebben gemaakt.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Aansprakelijkheidsrecht Vermogensrecht

Ars Aequi februari 2015

De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

Gemeenten verantwoordelijk voor welzijnszorg

Op 1 januari 2015 is de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 in werking getreden. Deze wet is een van de pijlers van het nieuwe zorgstelsel en brengt een zeer aanzienlijke taakverzwaring met zich voor de lokale overheid. Deze nieuwe wet paart veel beleidsruimte aan een eigenaardige besluitvormingsprocedure, waardoor zorgzoekenden weinig houvast geboden wordt. Veel conflicten liggen in het verschiet.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht Gezondheidsrecht Mensenrechten

Ars Aequi januari 2015

Het internetvergeetrecht

Vijf jaar vocht Mario Costeja González tegen Google. De inwoner van Coruña verlangde van de zoekmachine dat, in het geval er op zijn naam wordt gezocht, twee korte berichten uit de zoekresultaten zouden worden verwijderd. De berichten waren in 1998 gepubliceerd in het Spaans dagblad La Vanguardia en betroffen de openbare verkoop van onroerend goed van Costeja in verband met een beslag ter betaling van sociale zekerheidsschulden.

Verdieping Verdiepend artikel

Sociaal-economisch recht Informatierecht

Ars Aequi januari 2015

Prijsgeving, gerechtvaardigd vertrouwen en derdenbescherming

Niet artikel 3:35 BW, maar artikel 3:36 BW is van toepassing in het geval een derde, die een onbeheerde zaak in bezit wil nemen, moet beoordelen of de zaak is prijsgegeven.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi januari 2015

Over de totstandkoming van de koopovereenkomst in een zelfbedieningswinkel

Sluit je een (voorwaardelijke) koop als je een krat bier in de winkelwagen legt? De wetgever gaat daarvan uit. Deze opvatting is onhoudbaar. Omdat de klant het product nog terug mag en kan leggen, is uit zijn handelen niet af te leiden dat hij wil kopen (wilsvertrouwensleer). De koop ontstaat pas aan de kassa, op het ogenblik dat de klant betaalt.

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi december 2014

De mislukte redding van een vallende ster

Over de verschillende fases rondom het faillissement

Juist in deze tijd van economische crisis spelen faillissementen een belangrijke rol.  Zowel vanuit civielrechtelijk perspectief als vanuit een fiscaalrechtelijk perspectief is de dynamiek rondom een dergelijk faillissement interessant. Zeker omdat de verhouding tussen de zekerheidshouder enerzijds en de fiscus anderzijds recentelijk op verschillende manieren is gewijzigd. Met name het Belastingplan 2013 en het programma Herijking Faillissementsrecht zorgen rondom het faillissement voor tegenstrijdige krachten tussen deze twee betrokken partijen. Deze bijdrage gaat dan ook over de discrepantie die bestaat tussen de doelstelling van beide projecten.

Verdieping Studentartikel

Belastingrecht Burgerlijk recht Faillissementsrecht

Ars Aequi december 2014

Naar een stelselherziening in het omgevingsrecht: het wetsvoorstel Omgevingswet

De hoofdlijnen en de belangrijkste doelstellingen op een rij

Het omgevingsrecht is veel te complex geworden, volgens de regering. De wet- en regelgeving binnen dit rechtsgebied moeten ‘eenvoudig beter’. Daartoe is medio 2014 een wetsvoorstel Omgevingswet bij de Tweede Kamer ingediend. Dat wetsvoorstel belooft grote veranderingen in het omgevingsrecht teweeg te brengen. Tijd voor een eerste kennismaking met dit majeure en ambitieuze wetsvoorstel.

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht Internationaal en Europees publiekrecht Milieurecht en ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordeningsrecht

Ars Aequi december 2014

Mitigeren en compenseren in het milieurecht: snel weg met de snelweg?!

Op 15 mei 2014 heeft het Europese Hof van Justitie de prejudiciële vragen van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoord inzake de wegverbreding van de Rijksweg A2. De uitspraak van het Hof zorgt voor een milieurechtelijke landverschuiving en heeft grote gevolgen voor de praktijk en waarschijnlijk ook voor de A2. In deze bijdrage wordt de uitspraak van het Hof geanalyseerd en worden de mogelijke gevolgen voor de praktijk uiteengezet.

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht Milieurecht en ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordeningsrecht

Ars Aequi november 2014

Gasboringen in Groningen en de aansprakelijkheid van de NAM

In deze bijdrage verkennen de auteurs wat de juridische verantwoordelijkheid is van de NAM ten aanzien van door de inwoners van Groningen geleden schade ontstaan door bevingen die vworden veroorzaakt door gasboringen. Hierbij beperken zij zich niet alleen tot het Nederlandse buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht, maar zij betrekken ook rechtspraak van het EHRM.

Verdieping Verdiepend artikel

Aansprakelijkheidsrecht Mensenrechten Verbintenissenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi november 2014

Anders dan bij leningen geen fiscale herkwalificatie van kapitaal; de Hoge Raad kiest voor rechtszekerheid

De verschillende behandeling van eigen en vreemd vermogen in de vennootschapsbelasting leidt regelmatig tot discussies over het fiscale karakter van een vermogensverstrekking. In de arresten van 7 februari 2014 was aan de orde of de Hoge Raad op dit punt zou besluiten tot een nieuwe rechtsontwikkeling, namelijk het aanmerken van aandelenkapitaal als vreemd vermogen.

Verdieping Verdiepend artikel

Belastingrecht Burgerlijk recht

Ars Aequi oktober 2014

Het kernonderscheid tussen publiekrecht en privaatrecht overgeleverd aan politieke willekeur

Soevereiniteit en eigendom in het tijdperk van het Nieuw Imperialisme (1870-1914)

In de historische context van de verwerving en opdeling van Afrikaans grondgebied door Europeanen aan het einde van de 19e eeuw, zal in dit artikel worden betoogd dat het door de Europeanen zelf ingestelde kernonderscheid tussen publiekrecht en privaatrecht onder druk kwam te staan en werd onderworpen aan politiek eigenbelang.

Verdieping Verdiepend artikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Metajuridica Internationaal en Europees publiekrecht Rechtsgeschiedenis

Ars Aequi september 2014

Het voorzorgsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur?

Het voorzorgsbeginsel wordt de laatste jaren steeds vaker buiten het milieurecht toegepast, met name in supranationale context. Het is daarmee tijd voor de wetgever om het beginsel serieus onder de loep te nemen als nieuw algemeen beginsel van behoorlijk bestuur.

Verdieping Studentartikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Bestuursprocesrecht Bestuursrecht Milieurecht en ruimtelijke ordening

Ars Aequi september 2014

Getuigenverklaringen in het VN-onderzoek naar de dood van Dag Hammarskjöld

In 1961 kwam de toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Dag Hammarskjöld, bij een vliegtuigramp om het leven. Deze ramp was omgeven met opmerkelijke en verdachte omstandigheden. De theorie dat Hammarskjölds vliegtuig doelwit was van een aanslag heeft daarom tot op de dag van vandaag veel aanhangers. In 2012 begon een nieuw internationaal onderzoek naar de crash. Een Leids onderzoeksteam bestaande uit zes studenten heeft aan dit onderzoek bijgedragen door de getuigenverklaringen uit eerdere onderzoeken te analyseren.

Verdieping Studentartikel

Internationaal Europees en buitenlands recht Studie, carrière, vaardigheden Common Law Internationaal en Europees publiekrecht Vaardigheden