Ars Aequi november 2017

De rol van de jurist in de maatschappij

Woord vooraf

Voor u ligt het themanummer van Ars Aequi over de rol van de jurist in de maatschappij. De integriteit en het verantwoordelijkheidsbesef van de jurist in de academie en praktijk wordt in zes bijdragen door verschillende auteurs behandeld.
 

Opinie Redactioneel

Algemeen juridisch

Ars Aequi november 2017

Pas als het deugt mag het

Over integriteit in rechtswetenschappelijk onderzoek in Nederland

Integriteitsschending in rechtswetenschappelijk onderzoek snijdt een brede problematiek aan. Ik beperk mij tot het externe niveau (als onderscheiden van intern en institutioneel niveau) en bespreek aan de hand van voorbeelden drie categorieën waarin integriteit problematisch is of kan worden: belangenverstrengeling, derdenfinanciering en auteurschap. Derdenfinanciering lijkt de meeste risico’s in te houden, maar er is behoefte aan meer feitenmateriaal om de risico’s te substantiëren dan wel te ontzenuwen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Studie, carrière, vaardigheden Onderwijs Rechtswetenschap

Ars Aequi november 2017

Tegenspraak in de rechtswetenschap

De vraag of tegenspraak binnen de rechtswetenschap voldoende georganiseerd is laat zich moeilijk in algemene zin beantwoorden, alleen al omdat onze discipline heel pluriform is en in toenemende mate internationaal, terwijl tegenspraak verschillende vormen kan aannemen en een toetsingskader voor wat als ‘voldoende’ wordt beschouwd ontbreekt. In deze bijdrage wordt niettemin de stelling betrokken dat juristen bij de beoordeling van hun onderzoek wel erg zwaar leunen op zelfregulering zonder daarbij kritisch te reflecteren op kwaliteitsstandaarden, op methodologische spelregels en op de inrichting van meer expliciete, op hoor en wederhoor gebaseerde, onpartijdige beoordelingsprocedures. 
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Studie, carrière, vaardigheden Onderwijs Rechtswetenschap

Ars Aequi november 2017

Promoties onder het vergrootglas

Promoveren is het leukste dat er is, maar er zijn de laatste tijd wel vragen gerezen. Worden er tegenwoordig niet veel te veel proefschriften geschreven, en leiden financiële belangen niet tot verlaging van de eisen? In deze bijdrage wat facts and figures over de juridische promotie anno 2017.
 

Opinie Opiniërend artikel

Metajuridica Studie, carrière, vaardigheden Onderwijs Rechtswetenschap

Ars Aequi november 2017

Bestaat waarheid in een normatieve rechtswetenschap?

Rechtswetenschappers geven niet alleen beschrijvingen van het positieve recht. Ze doen ook – volgens sommige rechtstheoretici zelfs uitsluitend – normatieve uitspraken. Zijn normatieve uitspraken kennisaanspraken? Kunnen ze waar of onwaar zijn? Zo nee, zijn het dan louter subjectieve meningen of kunnen we ze desalniettemin als objectief juist of onjuist aanmerken?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Metajuridica Rechtstheorie

Ars Aequi november 2017

Een eerlijke deal? Over ethisch minimalisme in de corporate advocatuur

In dit artikel staat de vraag centraal of ‘ethisch minimalisme’ een verdedigbare beroepshouding oplevert voor de corporate advocatuur. Betoogd wordt dat met een dergelijke professionele houding de corporate advocatuur de samenleving tekort zou doen. Tegelijkertijd is een meer omvattende taakopvatting in de corporate praktijk moeilijk te realiseren vanwege dominante financiële en sociaal-psychologische factoren. Hoe deze patstelling te doorbreken? De auteur doet een aantal suggesties.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Studie, carrière, vaardigheden Advocatuur

Ars Aequi november 2017

Welk recht & welke ethiek?

Over Konrad Morgen. The conscience of a Nazi Judge

Konrad Morgen was een bijzondere rechter: lid van de SS met als opdracht gevallen van corruptie binnen die organisatie te vervolgen. Kan iemand die de rechtvaardigheid is toegewijd zoals hij zelf verklaarde, nochtans als rechter functioneren binnen een dergelijke ‘criminele’ organisatie? Een recente biografie levert een fascinerend, maar gemengd beeld op.
 

Literatuur Boekbespreking

Metajuridica Rechtsfilosofie Rechtspleging

Ars Aequi november 2017

De rol van de iur.cand. in de maatschappij

Ewoud Hondius schrijft in deze column over bekende juristen die gekozen hebben voor een niet-juridische rol in de maatschappij.
 

Opinie Column

Algemeen juridisch

Ars Aequi november 2017

Tussen ons en de chaos staat het recht

Harm Kloosterhuis schrijft over de rol van het recht in de maatschappij: het beschermt ons tegen chaos.
 

Opinie Column

Studie, carrière, vaardigheden Argumentatietheorie, retorica

Ars Aequi november 2017

Verkrijgingstitel bij verdeling

Hoge Raad 8 september 2017, ECLI:NL:HR:2017:2274 (mrs. C.A. Streefkerk, A.H.T. Heisterkamp, G. Snijders, G. de Groot en T.H. Tanja-van den Broek; A-G mr. E.B. Rank-Berenschot)
Op de grens van huwelijksvermogensrecht en erfrecht. Verdeling ontbonden huwelijksgemeenschap en hiervan deel uitmakende nalatenschap. Woning verkregen door man deels uit nalatenschap van zijn vader (zonder uitsluitingsclausule) en deels uit verdeling met zijn moeder (met kwijtschelding onder uitsluitingsclausule van de schuld aan moeder uit overbedeling). Behoort de woning tot huwelijksgemeenschap van de man? Betekenis van artikel 3:186 lid 2 BW. 
 
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Burgerlijk recht Erfrecht Personen-, familie- en jeugdrecht

Ars Aequi november 2017

Beëindiging overblijvende aansprakelijkheid conform artikel 2:404 BW? Anders de Hoge Raad

Hoge Raad 31 maart 2017, ECLI:NL:HR:2017:546 (SNS/Curatoren c.s.)
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi november 2017

Afdrachtregeling SP: het einde in zicht?

Rechtbank Midden-Nederland 22 februari 2017, ECLI:NL:RBMNE:2017:843, AB 2017/161, m.nt. G. Boogaard & J. Uzman, NJF 2017/146
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Staats- en bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi november 2017

Het nieuwe huwelijksvermogensrecht

Vanaf 1 januari 2018 is de algehele gemeenschap van goederen niet langer het basisstelsel waarin stellen trouwen als zij geen huwelijkse voorwaarden hebben opgemaakt. Vanwege een initiatiefwet van de Tweede Kamer wordt het basisstelsel gewijzigd in een beperkte gemeenschap van goederen. In dit artikel worden de totstandkoming en achtergrond van de nieuwe wet uiteengezet en wordt ingegaan op de belangrijkste wijzigingen die per 1 januari 2018 in werking treden.
 

Annotaties en wetgeving Wetgeving

Burgerlijk recht Personen-, familie- en jeugdrecht

Ars Aequi november 2017

Artikel 35 lid 3 Fw: een impliciete maar noodzakelijke schakelbepaling met een aantal knelpunten

De schakelbepaling van deze maand is artikel 35 lid 1 Fw, waarin is opgenomen dat (de voltooiing van) een levering door de failliet vanaf de dag van de faillietverklaring niet geldig meer kan geschieden. Deze bepaling kent een aantal knelpunten.
 

Blauwe pagina's Ode aan de schakelbepalingen

Burgerlijk recht Faillissementsrecht

Ars Aequi november 2017

De Europese handel in broeikasgas-emissierechten: naar verbeteringen in de toepassing

De Europese Unie heeft voor het realiseren van haar klimaatdoelstellingen reeds in 2003 een regeling voor verhandelbare broeikasgasemissierechten aangenomen. Dit instrument wordt ook wel ‘emissiehandel’ genoemd. De toepassing hiervan is vanuit oogpunt van milieu-effectiviteit in principe heel aantrekkelijk omdat een EU-wijde, steeds scherper wordende limiet geldt voor de uitstoot van broeikasgassen. Inmiddels is ruim ervaring opgedaan met het functioneren van dit marktconforme instrument, en uit de praktijk blijkt dat zowel een aantal belangrijke wetswijzingen is doorgevoerd als ook veel rechterlijke uitspraken zijn gedaan. Welke lessen kunnen hieruit worden afgeleid?
 

Rode draad Te land, ter zee en in de lucht

Internationaal Europees en buitenlands recht Staats- en bestuursrecht Milieurecht en ruimtelijke ordening

Ars Aequi november 2017

Ars Aequi november 2017

Het novembernummer van Ars Aequi is een themanummer over de rol van de jurist in de maatschappij. De integriteit en het verantwoordelijkheidsbesef van de jurist in academie en praktijk wordt in zes bijdragen door verschillende auteurs behandeld. De redactie hoopt met dit nummer niet slechts antwoorden te bieden, maar ook uit te nodigen tot een verder debat.

Jan Vranken schrijft over integriteit en onafhankelijkheid in de rechtswetenschap en Rob van Gestel bespreekt de vraag of tegenspraak binnen de rechtswetenschap voldoende georganiseerd is.Rick Lawson behandelt de kwaliteit en kwantiteit van juridische promoties, terwijl Anne Ruth Mackor onderzoekt of rechtswetenschappelijke interpretaties ware beschrijvingen van het positieve recht kunnen zijn? Iris van Domselaar vraagt zich af of het ethisch minimalisme in de corporate advocatuur te verdedigen is, en Thomas Mertens, tot slot, bespreekt in zijn bijdrage een onlangs verschenen biografie over de nazirechter Konrad Morgen.

Naast deze bijdragen zijn in dit nummer ook de vaste rubrieken te vinden. Erik de Kloe schrijft een 'ode' aan art. 35 lid 3 Fw, en in de Rode draad legt Marjan Peeters uit hoe broeikasgasemissierichtlijnen werken. Daarnaast ontbreken ook de annotaties, wetgevingsrubriek en de boekaankondigingen deze maand niet. Veel leesplezier gewenst!