Ars Aequi juni 2017

In dit nummer bespreekt Ton Hartlief het lastige leerstuk voordeelstoerekening, de afbakening ervan ten opzichte van schadebegroting en de stand van zaken sinds het arrest TenneT/ABB. Verder pleit Bas de Wilde voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer; het Duitse strafrecht biedt hiervoor inspiratie. Johan Wolswinkel trekt parallellen tussen het parallellenpostulaat van Euclides en het transparantie'beginsel' in het bestuursrecht. Ook geschikt voor juristen die het niet zo hebben op meetkunde. Bestuursrechtliefhebbers kunnen verder ook hun hart ophalen aan de proefschriftbijdrage van Lukas van den Berge, met de klinkende titel 'Sterft, gij oude vormen en gedachten! Grondslagen van een responsief bestuursrecht'.

In de amuse vraagt Corjo Jansen verdiende aandacht voor helden die hebben geleden of zelfs zijn gestorven in de strijd tegen onrecht. In deze bijdrage staat Felix von Papen centraal; hij werd in de Tweede Wereldoorlog gevangen gezet door de nazi's en is uiteindelijk door hen vermoord. Zoals bekend roofden de nazi's tijdens de oorlog ook enorme hoeveelheden kunst. De oorspronkelijke eigenaren en hun nabestaanden kunnen zich tot de Restitutiecommissie wenden met een verzoek tot teruggave. Hoe en of dit werkt legt René Klomp uit. Eveneens over kunst, of eigenlijk graffiti, gaat de bijdrage van Matthias Haentjens, Hans Jan van Kralingen en Hans Nieuwenhuis. In hun artikel schrijven zij over de tekeningen over het studentenleven die rechtenstudent Victor Stuers anderhalve eeuw geleden op de muren van het Leidse academigebouw aanbracht. Bijzonder detail: dit is – naar eigen zeggen – het eerste artikel dat Hans Nieuwenhuis schreef met anderen, en helaas is het ook het laatste gebleken.

De schakelbepaling van de maand is artikel 5 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, beschreven door Mentko Nap. In de Rode draad 'Te land, ter zee en in de lucht' doet Frits Brandsma verslag van de reis van de lex Rhodia, die zijn tocht begon op Rhodos, zeilde naar Rome, Bologna aandeed, belandde aan de Friese Zuiderzeekust, wist Oostenrijk te bereiken en vaart nog steeds op rivieren en zeeën. En daarnaast zijn er annotaties van HArriët Schelhaas, Alex Geert Castermans, Steef Bartman & Camiel Hanegraaf, Jeroen ten Voorde, Dirk Visser en Piet Jan Slot, en natuurlijk de columns van Ewoud Hondius en Harm Kloosterhuis. 

 

Ars Aequi juni 2017

De schrijvende rechter?

Veel rechters schrijven artikelen of bewerken handboeken. De gedragscodes voor rechters laten dit toe. Maar is dat wel terecht? Hoe vlot mag de pen van de schrijvende rechter eigenlijk zijn? De onafhankelijke en onpartijdige positie van een rechter doet vragen rijzen over het schrijven ‘op persoonlijke titel’ en het bewerken van handboeken.
 

Opinie Redactioneel

Algemeen juridisch Metajuridica Rechtspleging

Ars Aequi juni 2017

Artikel 5 Statuut: het plan B van de Nederlandse dekolonisatie

Hemelbestormende plannen voor een volledig opgetuigde koninkrijksgrondwet bleken na de Tweede Wereldoorlog onuitvoerbaar. In plaats daarvan kwam een uitgeklede raamconstitutie tot stand. Een schakelbepaling moest ervoor zorgen dat de Grondwet waar nodig aanvulling bood. Deze pragmatische insteek heeft geleid tot een regeling die zich eenvoudig laat negeren. 
 

Blauwe pagina's Ode aan de schakelbepalingen

Staats- en bestuursrecht Staatsrecht / constitutioneel recht

Ars Aequi juni 2017

‘Erlebnisse im Hitler Deutschland’

Rechtsgeschiedenis opdat wij niet vergeten

In het najaar verschijnen bij de Nederlandse uitgeverij Prometheus de autobiografische aantekeningen van de Duitse journalist Felix von Papen (1910-1945) over zijn ervaringen in de concentratiekampen van Hitler-Duitsland. Zijn verhaal stemt tot nadenken, ook vandaag de dag nog. Hoe moedig zijn wij? Hoe pal staan wij voor onze idealen?
 

Opinie Amuse

Metajuridica Rechtsgeschiedenis

Ars Aequi juni 2017

Voordeelstoerekening anno 2017

Voordeelstoerekening ex artikel 6:100 BW: een lastig leerstuk omdat de afbakening ten opzichte van schadebegroting niet eenvoudig is én vanwege rechtspraak van de Hoge Raad die vooral in het teken van restrictieve toepassing stond. In het in 2016 in de context van het mededingingsrecht gewezen arrest TenneT/ABB lijkt de Hoge Raad echter een andere weg ingeslagen. Maar welke precies? Tot welke verschuivingen aan het front van schadebegroting en voordeelstoerekening geeft het aanleiding?
 

Verdieping Verdiepend artikel

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi juni 2017

Pleidooi voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer

Feitenrechters baseren zich bij de bewezenverklaring van een strafbaar feit in beginsel op de letterlijke tekst van de tenlastelegging. Dit heeft onder andere moeilijk te doorgronden tenlasteleggingen als gevolg. In deze bijdrage wordt, in navolging van het Duitse strafrecht, gepleit voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer en helderder geformuleerde tenlasteleggingen.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Strafrecht en criminologie Strafprocesrecht Strafrecht

Ars Aequi juni 2017

Het vijfde postulaat van de Afdeling

Transparantie als beginsel van verdelingsrecht?

Het ‘beginsel’ van transparantie is aan een opmars bezig in het bestuursrecht. De ontwikkeling van dit ‘beginsel’ vertoont gelijkenis met de geschiedenis van het parallellenpostulaat in de meetkunde. Strekking van deze bijdrage is dat de verwantschap tussen het recht en de meetkunde verder reikt dan de rechtlijnigheid van de jurist.
 

Verdieping Verdiepend artikel

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi juni 2017

Juridische genootschappen: opkomst en verval

Ewoud Hondius schrijft over 'the rise and fall' van juridische genootschappen.
 

Opinie Column

Algemeen juridisch

Ars Aequi juni 2017

‘De a contrario redenering is te goedkoop kan voortkomen uit en leiden tot denktraagheid.’

In het Museum van Merkwaardige Juridische Redeneringen verdient het argumentum a contrario een grote zaal. En een column in Ars Aequi.
 

Opinie Column

Studie, carrière, vaardigheden Argumentatietheorie, retorica

Ars Aequi juni 2017

Een vierluik over onbevoegde vertegenwoordiging

HR 3 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:142, NJ 2017/78 (Tamacht/Hodenius), HR 3 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:143, RvdW 2017/260 (Aventura); HR 3 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:144, NJ 2017/79 (Van der Vrande/Van de Laar) en HR 3 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:150, NJ 2017/80 (J/K) 
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Burgerlijk recht

Ars Aequi juni 2017

Schadevergoeding bij verkrijging door verjaring

HR 24 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:309, RvdW 2017/298
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi juni 2017

Indirect bestuurder rechtspersoon dient eigen onschuld te bewijzen

HR 17 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:275 (Kampschöer/Le Roux)
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Sociaal-economisch recht Ondernemingsrecht

Ars Aequi juni 2017

Oplichting nader beschouwd

Hoge Raad 20 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2889, NJ 2017/157, m.nt. N. Keijzer
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi juni 2017

Verwarring en verwatering bij sieraden

Hoge Raad 19 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:938 (All Round/Simstars)
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Sociaal-economisch recht Intellectuele-eigendomsrecht

Ars Aequi juni 2017

Selectieve belastingmaatregelen

HvJ EU (Grote Kamer) 21 december 2016, ECLI:EU:C:2016:981, gevoegde zaken C-20/15 P (Commissie v World Duty Free Group (voordien Autogrill España SA)) en C-21/15 P (Commissie v Banco Santander SA en Santusa Holding SL); vernietiging van de arresten van het Gerecht EU van 7 november 2014, T-219/10 en T-399/11
 

Annotaties en wetgeving Annotatie

Internationaal Europees en buitenlands recht Internationaal en Europees publiekrecht

Ars Aequi juni 2017

De Rhodische zeewet: te land en ter zee, niet in de lucht

De avarij-grosse regeling en haar historische wortels

De lex Rhodia begon zijn tocht op Rhodos, zeilde naar Rome, deed Bologna aan, belandde aan de Friese Zuiderzeekust, wist Oostenrijk te bereiken en vaart nog steeds op rivieren en zeeën. Frits Brandsma doet verslag van de reis.
 

Rode draad Te land, ter zee en in de lucht

Metajuridica Rechtsgeschiedenis

Ars Aequi juni 2017

Victor de Stuers en het begin van zijn Latijn

Op een zondag in het jaar 1865 liet Victor de Stuers, een artistiek aangelegde rechtenstudent, zich heimelijk opsluiten in het Leidse academiegebouw. Eenmaal vrijwillig opgesloten voorzag de student de trap die naar het beroemde zweetkamertje leidt van tekeningen over het studentenleven. De muurtekeningen zijn weliswaar in de 19e eeuw aangebracht, maar nog steeds onverminderd relevant voor de hedendaagse rechtenstudent. Matthias Haentjens en Hans-Jan van Kralingen schreven dit artikel over de muurtekeningen samen met Hans Nieuwenhuis, niet lang voordat hij overleed in juni 2015.
 

Perspectief Perspectiefartikel

Algemeen juridisch

Ars Aequi juni 2017

Restitutie van oorlogskunst: houdt het dan nooit op?

Door de nazi’s geroofde kunst moet worden teruggegeven aan de eigenaren. Dat is een onomstreden uitgangspunt, zou je denken. Toch is het restitutiebeleid niet zo eenvoudig als het lijkt. Aan de hand van welke criteria moet een claim worden beoordeeld? Hoe zit het met de bewijslast? En hoe lang mogen er nog claims worden ingediend? In Nederland adviseert de Restitutiecommissie de minister over verzoeken tot teruggave.
 

Perspectief Perspectiefartikel

Burgerlijk recht

Ars Aequi juni 2017

Ars Aequi-prijs 2016

De Ars Aequi-prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de auteur van het beste studentartikel dat gedurende een kalenderjaar in het tijdschrift is gepubliceerd. Hieronder volgt een kort verslag van de beraadslagingen van de jury van de Ars Aequi-prijs 2016.
 

Perspectief Juryrapport

Algemeen juridisch

Ars Aequi juni 2017

Sterft, gij oude vormen en gedachten! Grondslagen van een responsief bestuursrecht

Van oudsher is het Nederlandse stelsel van bestuursrechtelijke rechtsbescherming sterk geënt op de klassieke noties van een ondeelbaar algemeen belang en verticale publiekrechtelijke verhoudingen. In een tijd van voortgaande privatisering en fragmentarisering van de publieke ruimte zijn die uitgangspunten steeds verder onder druk komen te staan. Inmiddels lijkt het klassieke stelsel zelfs dusdanig werkelijkheidsvreemd dat het in zijn starre klassieke vorm onhoudbaar is geworden. Pogingen om het vanuit de eigen logica te herzien zijn onbevredigend en deels ook onvruchtbaar gebleken. Daarom is het hoog tijd ook de grondbegrippen van het stelsel zelf kritisch te heroverwegen. Hoe zou eventueel vorm kunnen worden gegeven aan een ‘responsief bestuursrecht’ dat tegemoetkomt aan hedendaagse maatschappelijke behoeften maar tegelijkertijd oog houdt voor de klassiek-rechtsstatelijke beginselen waarop het traditioneel is georiënteerd?
 

Literatuur Proefschriftbijdrage

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi juni 2017

Ars Aequi juni 2017

In dit nummer bespreekt Ton Hartlief het lastige leerstuk voordeelstoerekening, de afbakening ervan ten opzichte van schadebegroting en de stand van zaken sinds het arrest TenneT/ABB. Verder pleit Bas de Wilde voor een ruimere interpretatie van de grondslagleer; het Duitse strafrecht biedt hiervoor inspiratie. Johan Wolswinkel trekt parallellen tussen het parallellenpostulaat van Euclides en het transparantie'beginsel' in het bestuursrecht. Ook geschikt voor juristen die het niet zo hebben op meetkunde. Bestuursrechtliefhebbers kunnen verder ook hun hart ophalen aan de proefschriftbijdrage van Lukas van den Berge, met de klinkende titel 'Sterft, gij oude vormen en gedachten! Grondslagen van een responsief bestuursrecht'.

In de amuse vraagt Corjo Jansen verdiende aandacht voor helden die hebben geleden of zelfs zijn gestorven in de strijd tegen onrecht. In deze bijdrage staat Felix von Papen centraal; hij werd in de Tweede Wereldoorlog gevangen gezet door de nazi's en is uiteindelijk door hen vermoord. Zoals bekend roofden de nazi's tijdens de oorlog ook enorme hoeveelheden kunst. De oorspronkelijke eigenaren en hun nabestaanden kunnen zich tot de Restitutiecommissie wenden met een verzoek tot teruggave. Hoe en of dit werkt legt René Klomp uit. Eveneens over kunst, of eigenlijk graffiti, gaat de bijdrage van Matthias Haentjens, Hans Jan van Kralingen en Hans Nieuwenhuis. In hun artikel schrijven zij over de tekeningen over het studentenleven die rechtenstudent Victor Stuers anderhalve eeuw geleden op de muren van het Leidse academigebouw aanbracht. Bijzonder detail: dit is – naar eigen zeggen – het eerste artikel dat Hans Nieuwenhuis schreef met anderen, en helaas is het ook het laatste gebleken.

De schakelbepaling van de maand is artikel 5 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, beschreven door Mentko Nap. In de Rode draad 'Te land, ter zee en in de lucht' doet Frits Brandsma verslag van de reis van de lex Rhodia, die zijn tocht begon op Rhodos, zeilde naar Rome, Bologna aandeed, belandde aan de Friese Zuiderzeekust, wist Oostenrijk te bereiken en vaart nog steeds op rivieren en zeeën. En daarnaast zijn er annotaties van HArriët Schelhaas, Alex Geert Castermans, Steef Bartman & Camiel Hanegraaf, Jeroen ten Voorde, Dirk Visser en Piet Jan Slot, en natuurlijk de columns van Ewoud Hondius en Harm Kloosterhuis.