Ars Aequi juli-augustus 2018

Bijzonder nummer 'De eigendom voorbij'

De eigendom voorbij. Met de wellicht wat cryptische naam van dit Bijzonder Nummer doelt de redactie op een ontwikkeling die in de laatste jaren in een stroomversnelling is beland: de opkomst van alternatieven voor individuele eigendom. Geheel nieuw is het fenomeen niet. Huur van zaken als alternatief voor het in eigendom verkrijgen daarvan is per slot van rekening al zo oud als de weg naar Kralingen. De komst van het informatietijdperk gaat echter gepaard met ontwikkeling van nieuwe technologieën en bedrijfsmodellen, die het ‘klassieke’ model van de vrijemarkteconomie op zijn kop zetten.

In dit themanummer gaan auteurs in op verschillende kwesties die betrekking hebben op de deel- en toegangseconomie. Rutger Claassen en Yara Al Salman bieden allereerst een filosofisch perspectief op de opkomst van de toegangseconomie. Emil Verheul bespreekt de goederenrechtelijke kwalificatie van data, die van belang kan zijn voor gebruikers die hun documenten (zoals een scriptie) hebben opgeslagen op bijvoorbeeld Dropbox. Want wat als Dropbox failliet gaat? En hoe zit het met muziekbestanden die toegankelijk zijn via iTunes of Spotify? Spotifygebruiker Noreen Sturris en cd-verzamelaar Evert Neppelenbroek vergelijken de posities van gebruikers van deze diensten met die van de ‘traditionele’ muziekverzamelaar. De goederenrechtelijke aspecten van de bitcoin worden besproken door Valérie Tweehuysen.

Crowdownership, oftewel gedeelde eigendom, wordt door Nora Streep onder de loep genomen. Is onze wetgeving wel voorbereid op de deeleconomie? Initiatieven als Peerby en Blandlord, maar ook modulair bouwen passeren de revue. Victor de Serière onderzoekt of de Wet giraal effectenverkeer wel is voorbereid op de toekomst, of toe is aan modernisering. Jeroen ten Voorde beziet met behulp van welke strafbaarstellingen in het Wetboek van Strafrecht in het digitale domein gepleegde vermogenscriminaliteit kan worden bestraft en welke rechtsbelangen daarmee worden beschermd. Voor het heffen van btw biedt de deeleconomie de nodige uitdagingen; Martijn Schippers gaat hier nader op in. Ook op het gebied van het bestuursrecht zorgt de deeleconomie vor opschudding. Maar is dat slecht? Sofia Ranchordás denkt van niet.

Het nummer wordt afgesloten met een aggregerende bijdrage van Vanessa Mak. Is toegang de nieuwe eigendom?

 

Ars Aequi juli 2018

Bijzonder nummer 2018: De eigendom voorbij

Dit is het woord vooraf bij het Bijzonder Nummer 2018 van Ars Aequi, getiteld 'De eigendom voorbij'. 
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Algemeen juridisch

Ars Aequi juli 2018

From Ownership to Access. A Philosophical Perspective on the Rise of Access-Based Consumption

Increasingly, consumers do now own the goods they buy, but are merely granted access to them by providers. It is important to evaluate this development from a philosophical perspective, and analyse how it will affect the values associated with the promotion of ownership. We present three criteria – efficiency, autonomy and sustainability – that can be used in such an evaluation and show how they can be applied to current access practices. 
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Metajuridica Rechtsfilosofie

Ars Aequi juli 2018

Revindicatie van data in de cloud

Databestanden worden in toenemende mate opgeslagen in de cloud. Daardoor ontstaat een scheiding tussen feitelijke macht over het databestand en belang bij het desbetreffende bestand. In een zodanig geval rijst de vraag wat voor aanspraken degene heeft die het bestand heeft opgeslagen in de cloud, in het bijzonder in het faillissement van de cloudaanbieder. In deze bijdrage wordt onderzocht in hoeverre het mogelijk is om databestanden op te vorderen in faillissement en welke rol daarbij is weggelegd voor het goederenrecht.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi juli 2018

De vermogensrechtelijke positie van de muziekliefhebber in tijden van iTunes en Spotify

In dit artikel staat de vraag centraal in hoeverre de vermogensrechtelijke positie van een gebruiker van downloads via iTunes en Spotify Premium vergelijkbaar is met die van de eigenaar van de muziek-cd. In een tijdperk van streamingabonnementen en digitale toegangsverleners moet men niet meer denken in obsoleet rakende termen als ‘exemplaren’. Bepalend is het mede door techniek en contract ingevulde gebruiksrecht.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi juli 2018

Goederenrechtelijk puzzelen met bitcoins

Bitcoins en andere cryptocurrencies zijn tegenwoordig geen exotische verschijnselen meer, maar worden steeds gebruikelijkere vermogensbestanddelen. Hoe moeten ze vermogensrechtelijk geduid worden? Zijn het zaken? Kan je er eigenaar van zijn? Zijn het vermogensrechten? Of misschien niets van dit alles? In dit artikel wordt het antwoord op deze vragen verkend. 
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Burgerlijk recht Goederenrecht Vermogensrecht

Ars Aequi juli 2018

De eigendom voorbij?

Juridische aspecten van crowdownership en andere opkomende fenomenen

Is crowdownership, het delen van eigendom, de toekomst? En zo ja, is onze wetgeving hier wel op ingericht? Of zijn de toename van medegebruik en de wens te komen tot een circulaire economie veel meer het ‘probleem’ en moeten we hier nieuwe regels voor maken? 
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Burgerlijk recht Vermogensrecht

Ars Aequi juli 2018

De Wet giraal effectenverkeer: ‘if it ain’t broke, why fix it?’

In deze bijdrage wordt besproken in hoeverre de Wet giraal effectenverkeer (Wge), in 1977 ingevoerd en nadien enkele malen gewijzigd, nog voldoet aan de daaraan te stellen eisen. De volgende aspecten worden kritisch tegen het licht gehouden: de beheerregeling van de Wge, de regeling inzake opname van effecten in het girale systeem, de reikwijdte van de bescherming tegen het insolventierisico van intermediairs, en tenslotte de vraag of een structurele wijziging van de Wge, waarbij een meer rechtstreekse juridische band tussen beleggers en uitgevende instellingen in het leven wordt geroepen, nadere overweging verdient.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Sociaal-economisch recht Financieel recht

Ars Aequi juli 2018

Digitale vermogensdelicten in het Wetboek van Strafrecht. Een zoekplaatje met gevolgen?

In deze bijdrage wordt bezien met behulp van welke strafbaar­stellingen in het Wetboek van Strafrecht in het digitale domein gepleegde vermogens­criminaliteit kan worden bestraft en welke rechts­belangen daarmee worden beschermd. Digitale vermogensdelicten blijken, onder meer door hun deels Europese (EU) herkomst, niet steeds dezelfde rechtsbelangen te beschermen als de vermogensdelicten, hetgeen theoretische en praktische bezwaren heeft.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Strafrecht en criminologie Strafrecht

Ars Aequi juli 2018

De eigendom voorbij: uitdagingen vanuit een btw-perspectief

De deeleconomie brengt uitdagingen met zich voor het heffen van btw. De auteur illustreert dat in deze bijdrage aan de hand van drie vragen. Hoe wordt de verkoop van een boek van een particulier aan een ondernemer of andere particulier in de btw-heffing betrokken? Maakt het daarbij uit of het gaat om een gedrukt boek op papier, een boek op een andere fysieke drager of een e-book? Wat is de invloed op de btw-behandeling van deze verkoop indien wordt betaald met cryptovaluta in plaats van traditionele valuta? 
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Belastingrecht

Ars Aequi juli 2018

P2P-netwerken, deeleconomie en blockchain: de vergunning is dood, lang leve de vergunning!

Peer-to-peer-netwerken bieden alternatieven voor traditionele diensten: gastkamers via Airbnb, maaltijden bij een huiskamer­restaurant, bitcoins in plaats van reguliere valuta. In P2P-netwerken speelt de overheid een beperkte rol, aangezien de veiligheid van transacties door het netwerk en alternatieve handhavingsinstrumenten wordt gegarandeerd. Dit artikel biedt een verkennend onderzoek naar de betekenis van de ontwikkeling van P2P-netwerken voor het bestuursrecht.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Staats- en bestuursrecht Bestuursrecht

Ars Aequi juli 2018

Van ownership naar access. Is toegang de nieuwe eigendom?

Eigendom wordt in de deeleconomie naar de achtergrond gedrongen ten faveure van gedeeld gebruik van zaken. Deze bijdrage analyseert welke effecten de verschuiving van ownership naar access heeft voor de individuele rechtspositie van gebruikers van zaken en voor het waarborgen van collectieve belangen. De voorlopige conclusie is dat een afnemend belang van eigendom beide aspecten onder druk zet.
 

Bijzonder nummer De eigendom voorbij

Algemeen juridisch

Ars Aequi juli 2018

Ars Aequi juli-augustus 2018

Bijzonder nummer 'De eigendom voorbij'

De eigendom voorbij. Met de wellicht wat cryptische naam van dit Bijzonder Nummer doelt de redactie op een ontwikkeling die in de laatste jaren in een stroomversnelling is beland: de opkomst van alternatieven voor individuele eigendom. Geheel nieuw is het fenomeen niet. Huur van zaken als alternatief voor het in eigendom verkrijgen daarvan is per slot van rekening al zo oud als de weg naar Kralingen. De komst van het informatietijdperk gaat echter gepaard met ontwikkeling van nieuwe technologieën en bedrijfsmodellen, die het ‘klassieke’ model van de vrijemarkteconomie op zijn kop zetten.

In dit themanummer gaan auteurs in op verschillende kwesties die betrekking hebben op de deel- en toegangseconomie. Rutger Claassen en Yara Al Salman bieden allereerst een filosofisch perspectief op de opkomst van de toegangseconomie. Emil Verheul bespreekt de goederenrechtelijke kwalificatie van data, die van belang kan zijn voor gebruikers die hun documenten (zoals een scriptie) hebben opgeslagen op bijvoorbeeld Dropbox. Want wat als Dropbox failliet gaat? En hoe zit het met muziekbestanden die toegankelijk zijn via iTunes of Spotify? Spotifygebruiker Noreen Sturris en cd-verzamelaar Evert Neppelenbroek vergelijken de posities van gebruikers van deze diensten met die van de ‘traditionele’ muziekverzamelaar. De goederenrechtelijke aspecten van de bitcoin worden besproken door Valérie Tweehuysen.

Crowdownership, oftewel gedeelde eigendom, wordt door Nora Streep onder de loep genomen. Is onze wetgeving wel voorbereid op de deeleconomie? Initiatieven als Peerby en Blandlord, maar ook modulair bouwen passeren de revue. Victor de Serière onderzoekt of de Wet giraal effectenverkeer wel is voorbereid op de toekomst, of toe is aan modernisering. Jeroen ten Voorde beziet met behulp van welke strafbaarstellingen in het Wetboek van Strafrecht in het digitale domein gepleegde vermogenscriminaliteit kan worden bestraft en welke rechtsbelangen daarmee worden beschermd. Voor het heffen van btw biedt de deeleconomie de nodige uitdagingen; Martijn Schippers gaat hier nader op in. Ook op het gebied van het bestuursrecht zorgt de deeleconomie vor opschudding. Maar is dat slecht? Sofia Ranchordás denkt van niet.

Het nummer wordt afgesloten met een aggregerende bijdrage van Vanessa Mak. Is toegang de nieuwe eigendom?